Εργασία Τεχνολογίας Α' Γυμνασίου - Ανάλυση Τεχνολογικής Ενότητας

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ:

ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ

                             ΓΕΝΙΚΑ

                  

Σε αντίθεση με τα ζώα, n αντοχή και n ταχύτητα δεν επαρκούν στον άνθρωπο για να μπορέσει να επιβιώσει σ' ένα πολύ σκληρό περιβάλλον. Με το πέρασμα των χρόνων, όμως, κατάφερε να επινοήσει και να κατασκευάσει τα μέσα που, ακόμη και σήμερα, καλύπτουν όλες τις ανάγκες του, όπως, για παράδειγμα, την περισυλλογή της τροφής

και την κατασκευή της κατοικίας του.

Εγκαταστάθηκε, έτσι, μόνιμα σε διάφορους τόπους με ευνοϊκές συνθήκες δημι­ουργώντας οικισμούς. Στη συνέχεια αναγκάστηκε να δnμιουργήσει τα πρώτα μέσα μεταφοράς, τα οποία θα τον βοηθούσαν στις μετακινήσεις του και θα του επέτρεπαν να ανταλλάσσει προϊόντα, και τα πρώτα μέσα τηλεπικοινωνίας (επικοινωνίας από απόσταση), τα οποία θα του επέτρεπαν να μεταφέρει μηνύματα. Οι διάφοροι τρόποι με τους οποί­ους ο άνθρωπος και τα προϊόντα με­τακινούνται από το ένα μέρος στο άλλο αποτελούν τις μεταφορές.

Επικοινωνία είναι οι διάφοροι τρόποι με τους οποίους ανταλλάσσο­νται σκέψεις, ιδέες, συναισθήματα, πληροφορίες και, γενικά, μηνύματα μεταξύ ενός πομπού (αυτός που στέλ­νει το μήνυμα) και ενός δέκτη (αυτός που λαμβάνει το μήνυμα).

Η επικοινωνία δεν είναι προνόμιο των ανθρώπων. Ωστόσο, μόνο οι άνθρωποι έχουν αναπτύξει την ικα­νότητα να μιλούν (να αρθρώνουν λόγο) και να γράφουν.

                            

                         ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ

Οι μεταφορές, ανάλογα με το μέσο με το οποίο πραγματοποιούνται, διακρίνονται σε:

 . Χερσαίες μεταφορές

. Θαλάσσιες μεταφορές

. Αεροπορικές μεταφορές.

ΧΕΡΣΑIΕΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ

Οι πρώτες μεταφορές στην ιστορία του ανθρώπου πραγματοποιήθηκαν, φυσικά, στην ξηρά. Κατά το μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας του ο άνθρωπος ήταν υποχρεω­μένος να επιβιώνει αξιοποιώντας τα λιγοστά υπάρχοντα μέσα και, κατά κύριο λόγο, το ανθρώπινο σώμα..

Στα προϊστορικά χρόνια ο άνθρωπος ήταν αναγκασμένος να πραγματοποιεί μα­κρινά ταξίδια με τα πόδια. Η επιβίωσή του εξαρτιόταν αποκλειστικά από την περισυλ­λογή καρπών (τροφοσυλλέκτης) και το κυνήγι ζώων (κυνηγός). Η γεωργία και η κτη­νοτροφία δεν είχαν ακόμη αναπτυχθεί και ο άνθρωπος για να επιβιώσει αναγκαζό­ταν να ακολουθεί τα ζώα που μετακινούνταν ανάλογα με τις εποχές. Κάθε εφεύρεση η οποία καθιστούσε τις μετακινήσεις γρηγορότερες και ευκολότερες ήταν, προφα­νώς, ανεκτίμητη. Καθώς ο άνθρωπος δεν διέθετε τα σκληρά πέλματα ή τις οπλές των ζώων, τα πόδια του πληγώνονταν εύ­κολα. Η ανάγκη να τα προστατέψει, λοιπόν, τον οδήγησε στην κατα­σκευή, από δέρματα ζώων, των πρώ­των παπουτσιών, περίπου πριν από30.000 χρόνια. Τα παπούτσια αυτά, λοιπόν, μπορούν να θεωρηθούν ως η πρώτη εξέλιξη στην ιστορία των με­ταφορών. Ακόμα και σήμερα, παρά τις τεράστιες τεχνολογικές εξελίξεις στον τομέα των μεταφoρών, υπάρχουν μέρη στον κόσμο όπου τα πόδια αποτελούν το ιδανικό μέσο μετακίνησης. Στις καλυμμένες με χιόνι περιοχές της Σκανδιναβίας, για παράδειγμα, όπου το αυτοκίνητο είναι πρακτικά άχρη­στο, οι άνθρωποι διανύουν τις μικρές αποστάσεις φορώvτας χιονοπέδιλα ή ειδικά δια­μορφωμένα παπούτσια.

Γρήγορα ο άνθρωπος άρχισε να κατασκευάζει τεχνητά μέσα μεταφoράς, τα οποία τον βοηθούσαν να μετακινείται πιο αποτελεσματικά και με λιγότερη κούραση σε με­γαλύτερες αποστάσεις από αυτές που του επέτρεπαν τα πόδια του. Τα κυριότερα από τα τεχνητά αυτά μέσα μεταφoράς είναι:

 

Υποζύγια

Γύρω στο 6000 π.Χ. ο άνθρωπος συνειδητοποίησε ότι μπορούσε να εκμεταλλευτεί τη δύναμη κάποιων εξημερωμένων ζώων, όπως του βοδιού ή του γαϊδουριού, για την πραγματοποίηση των μεταφoρών. Τα ζώα αυτά εξακολουθούν να αποτελούν σημαvτι­κά μεταφορικά μέσα σε πολλά μέρη του κόσμου. Η δημιουργία των πρώτων πόλεων, η οποία τoπoθετείται κατά τους ιστορικούς γύρω στο 6000 Π.Χ. στο Ιράκ, την Ινδία και την Κίνα, θα ήταν προφανώς αδύνατη αν δεν χρησιμοποιούvταν μεγάλα ζώα για τη μεταφορά των κατασκευαστικών υλικών.

Τα πρώτα ζώα που χρησιμοποιήθηκαν για τις μεταφορές ήταν τα βοοειδή -βόδια, γιακ και βούβαλοι-, ενώ ακολούθησαν τα γαϊδούρια. Στη Σκανδιναβία υπάρχουν αποδείξεις ότι τάρανδοι έσερναν έλκηθρα από το 5000 π.Χ., ενώ οι καμήλες εξακο­λουθούν να χρησιμοποιούνται ως υποζύγια σε πολλές ερημικές περιοχές του κόσμου. Στην Ινδία, ακόμα και σήμερα, χρησιμοποιούνται ελέφαντες για την εκτέλεση σκλη­ρών εργασιών, όπως είναι η μεταφορά κορμών δέντρων.

Σημαντικό ρόλο στις μεταφορές των προϊστορικών λαών της Κεντρικής και Νό­τιας Αμερικής, δηλαδή των Ίνκας, των Μάγια και των Αζτέκων, έπαιξε το λάμα, θηλα­στικό συγγενές με την καμήλα της ερήμου, το οποίο κατοικεί σε ορεινές περιοχές. Οι λαοί αυτοί δεν γνώρισαν ποτέ τον τροχό. Έτσι, τα λάμα, αν και σχετικά μικρόσωμα, χρησιμοποιούνταν για τις μεταφορές αρκετά μεγάλων φορτίων στα απόκρημνα μο­νοπάτια των Ανδέων.

Πολύ αργότερα εμφανίστηκε το άλογο, το οποίο αποτέλεσε και το σημαντικότερο ζώο για τις μεταφορές επί πολλούς αιώνες, από το 3000 π.Χ. έως την έλευση των σι­δηροδρόμων το 19ο αιώνα.

Το έλκηθρο

ι

Το πρώτο έλκηθρο δεν ήταν παρά ένα κλαδί το οποίο έσερνε ο άνθρωπος. Χρησι­μοποιήθηκε στις μεταφορές φορτίων στη βόρεια Ευρώπη, την Αίγυπτο και τη Μεσο­ποταμία ήδη από το 5000 π.Χ. Τα ζώα χρησιμοποιήθηκαν για την έλξη του ελκήθρου γύρω στο 3000 π.Χ.

Στις παγωμένες εκτάσεις του πλανήτη μας τα έλκηθρα αποτελούν και σήμερα ένα πολύ δημοφιλές και αποτελεσματικό μέσο μεταφοράς. Τα χάσκι, οι πιο στενοί συγ­γενείς του λύκου απ' όλους τους κατοικίδιους σκύλους, με το παχύ τρίχωμά τους, το οποίο τα προστατεύει από το κρύο, αποτελούν την πιο δημοφιλή ράτσα σκυλιών για την έλξη έλκηθρων.

Τα πρώτα έλκηθρα ήταν κατασκευασμένα από φυσικά υλικά, όπως ξύλο, κόκαλα, σκοινιά και ακατέργαστα δέρματα ζώων. Στις μέρες μας τα έλκηθρα κατασκευάζο­νται από πλαστικό, χάλυβα και σωλήνες αλουμινίου ή ανθρακονήματα, ώστε να εί­ναι ελαφριά και ταυτόχρονα ανθεκτικά.

Τροχοφόρα οχήματα

Η εφεύρεση του τροχού αποτελεί μια από τις σημαντικότερες εφευρέσεις στην ιστορία του ανθρώπου. Οι τροχοί και οι πρώτες χειράμαξες (άμαξες που έλκονταν από αν­θρώπους) κατέστησαν τις μετακινήσεις στη στεριά ταχύτερες και πιο άνετες, συμβάλλο­ντας στην αλματώδη ανάπτυξη του εμπορίου και την άνθηση των εξερευνήσεων.

Η κατασκευή των πρώτων τροχών τοποθετείται από τους ιστορικούς μεταξύ του 4000 και του 3500 Π.Χ. στην περιοχή της αρχαίας Μεσοποταμίας, το σημερινό Ιράκ. Όμως η ιδέα της μεταφοράς μεγάλου βάρους με τη βοήθεια κυλινδρικών αντικειμέ­νων, όπως, για παράδειγμα, με κορμούς δέντρων, ανάγεται ακόμη πιο παλιά. Το πι­θανότερο είναι ότι ο τροχός αποτέλεσε εξέλιξη των πρώιμων αυτών κυλίνδρων.

Οι πρώτες χειράμαξες (κάρα) που κατασκεύασε ο άνθρωπος ήταν απλά κιβώτια ή έλκηθρα εξοπλισμένα με άξονες. Οι άξονες και οι τροχοί, οι οποίοι ήταν προσαρμο­σμένοι στα άκρα τους, περιστρέφονταν ελεύθερα. Οι τροχοί ήταν κατασκευασμένοι αρχικά από πέτρα και στη συνέχεια από ξύλο και ήταν συμπαγείς. Αργότερα, οι συ­μπαγείς ξύλινοι τροχοί αντικαταστάθηκαν από ελαφρύτερους, ακτινωτούς τροχούς, στους οποίους ακτίνες συνέδεαν το κέντρο του τροχού μ' ένα στέρεο στεφάνι. Με τους ακτινωτούς τροχούς οι άμαξες έγιναν πολύ πιο ελαφριές και γρήγορες.

Οι αλλαγές στο βασικό σχέδιο των lππήλατων αρμάτων από τα ρωμαϊκά χρόνια έως το 160 αιώνα ήταν ελάχιστες. Εκείνη την περίοδο οι κατασκευαστές αμαξών στη σημερινή πόλη Κοτς της Ουγγαρίας δημιούργησαν έναν κινητό εμπρόσθιο άξο­να, με τη χρήση του οποίου γινόταν καλύτερα η οδήγηση του οχήματος. Επίσης, μεί­ωσαν το μέγεθος των μπροστινών τροχών και δημιούργησαν το πρώτο σύστημα ανάρτησης, στερεώνοντας το σκελετό της άμαξας μεταξύ των αξόνων και όχι πάνω σε αυτούς, καθιστώντας με αυτόν τον τρόπο τα οχήματα σταθερότερα και πιο ευκί­νητα. Αυτό το σχέδιο της ιππήλατης άμαξας χρησιμοποιήθηκε ευρέως μέχρι το τέ­λος του 1 80υ αιώνα.

Στις αρχές του 19ου αιώνα οι άμαξες αρχίζουν να αντικαθίστανται σιγά σιγά από τις ατμάμαξες, οι οποίες χρησιμοποιούσαν την ενέργεια ορυκτών καυσίμων και όχι τη μυϊκή δύναμη των ζώων.

Η εμφάνιση του αυτοκινήτου, τον 20ό αιώνα, αποτέλεσε πραγματική επανάσταση που άλλαξε τελείως τον τρόπο που εκτελούνταν οι χερσαίες μεταφορές.

Ο σιδηρόδρομος

Το πρώτο οδικό ατμοκίνητο όχημα στον κόσμο κατασκευάστηκε το 1769 από το Νικο­λά Ζοζέφ Κινιό. Η πρώτη λειτουργική ατμάμαξα που κινήθηκε σε σιδηροτροχιές, όμως, ήtαν αυτή που κατασκεύασε ο Άγγλος μηχανικός Ρίτσαρντ Τρέβιθικ το 1804. Η ατμάμαξα του Τρέβιθικ χρησιμοποιούσε για την κίνηση των εμβόλων και την περι­στροφή των τροχών ατμό από μια δεξαμενή με νερό, το οποίο έβραζε με την καύση ορυκτών καυσίμων. Η ατμάμαξα αυτή του Τρέβιθικ μετέφερε πέντε άμαξες φορτωμέ­νες 10 τόνους σιδήρου κατά μήκος μιας τροχιάς 14 χιλιομέτρων, με μέση ταχύτητα 8 χιλιομέτρων την ώρα. Δεκάδες θεατές θέλησαν να ανέβουν στην αμαξοστοιχία του Τρέβιθικ, η οποία ίσως φαίνεται αργή με τα σημερινά δεδομένα, όμως υπήρξε ένα από τα πιο αξιοθαύμαστα επιτεύγματα της εποχής εκείνης.

Οι πρώτες μεταλλικές ράγες κατασκευάστηκαν στην Αγγλία το 1738. Ωστόσο, n πρώτη πραγματικά λειτουργική σιδηροδρομική γραμμή ήταν αυτή που συνέδεσε τις πόλεις Στόκτον και Nτάρλιvγκτον της βορειοανατολικής Αγγλίας το 1825. Η γραμμή αυτή, κατασκευασμένη από τον Τζορτζ Στίβενσον, τον πιο διάσημο πρωτοπόρο στην ιστορία των σιδηροδρόμων, επέτρεψε τη χωρίς προβλήματα μεταφορά επιβα­τών και εμπορευμάτων.

Η επιτυχία της σύνδεσης Στόκτoν-Nτάρλιvγκτον οδήγησε σ' ένα πιο φιλόδοξο σχέδιο για την κατασκευή ενός σιδηροδρόμου που θα συνέδεε τις πόλεις Μάντσε­στερ και Λίβερπουλ. Ο σιδηρόδρομος αυτός εγκαινιάστηκε το 1830 με αρχιμηχανι­κό και πάλι τον Τζορτζ Στίβενσον.

Η έλευση των σιδηροδρόμων άλλαξε οριστικά την καθημερινότητα των ανθρώ­πων, οι περισσότεροι από τους οποίους δεν είχαν ως τότε τη δυνατότητα να ταξιδέ­ψουν μακριά από τα σπίτια τους περισσότερο από λίγα χιλιόμετρα. Το 1840 οι αμα­ξοστοιχίες της εποχής μπορούσαν να μεταφέρουν έως και 2.400 επιβάτες σε μακρι­νές αποστάσεις.

Το 1850 η Βρετανία διέθετε 6.500 χιλιόμετρα σιδηροδρόμων, στα οποία κινού­vταv 2.500 ατμομηχανές. Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού ωκεανού, όμως, οι Αμε­ρικανοί εφευρέτες είχαν αρχίσει να προσπερνούν τις ευρωπαϊκές εξελίξεις. Στις ΗΠΑ τα εγκαίνια της πρώτης ατμοκίνητης επιβατικής γραμμής έγιναν ανήμερα των Χριστουγέννων του 1830. Συνέδεε τις πόλεις Τσάρλεστον και Χάμπουργκ στη Νότια Καρολίνα και οι σιδηροτροχιές της είχαν μήκος 9,6 χιλιόμετρα. Μέσα σε 20 μόλις χρόνια εξελίξεων και καινοτομιών, τις οποίες επέβαλε η ποικιλομορφία του τοπίου των ΗΠΑ, το δίκτυο των σιδηροδρόμων στην Αμερική έφτασε τα 50.000 χιλιόμε­τρα. Στην Αμερική δόθηκε από την αρχή σημασία στο ζήτημα της άνεσης των επιβα­τών. 'Ετσι , στους

αμερικανικούς σιδηροδρόμους εμφανίστηκε η πρώτη κλινάμαξα, το 1836, καθώς και το πρώτο βαγόνι-εστιατόριο, το 1868.

      Η ταχύτητα μιας ατμοκίνητης αμαξοστοιχίας στη Νέα Υόρκη έφτασε, το 1893, τα 160 χιλιόμετρα την ώρα. Στα τέλη του 19ου αιώνα, όμως, ήδη η εποχή του ατμού είχε αρχίσει να παρακμάζει, με την εμφάνιση της πρώτης ηλεκτροκίνητης επιβατικής αμαξοστοιχίας το 1881. Τη δεκαετία του 1930, ακόμα, εγκαινιάστηκε η χρήση των ντιζελοηλεκτρικών μηχανών, οι ταχύτητες των οποίων σήμερα φτάνουν τα 237 χι­λιόμετρα την ώρα. Οι μηχανές αυτές κατέκτησαν την αγορά έως το 1950. Στο Τόκιο της lαπωνίας, δε, τέθηκε το 1964, χρονιά διεξαγωγής των Ολυμπιακών Αγώνων στην πόλη αυτή, σε λειτουργία η πρώτη υπηρεσία με πραγματικά ταχείες αμαξοστοιχίες.

Στις μέρες μας η ατμοκίνηση εξακολουθεί να χρησιμοποιείται για τουριστικούς, κυ­ρίως, λόγους, σε περιοχές με φυσική ομορφιά, όπου ατμομηχανές διασχίζουν δημο­φιλή τουριστικά αξιοθέατα. Ατμομηχανές χρησιμοποιούνται, επίσης, σε ορισμένες υποανάπτυκτες περιοχές της Ασίας και της Αφρικής.

Το αυτοκίνητο

Ήδη από την εποχή της Βιομηχανικής Επανάστασης, το 180 αιώνα, είχαν κάνει την εμφάνισή τους οι πρώτοι κινητήρες. Οι έμποροι και οι ταξιδιώτες εξακολουθούσαν να στηρίζονται στη μυϊκή δύναμη των ζώων για τις μετακινήσεις τους και τη μεταφορά των εμπορευμάτων τους. Όμως, πολλοί ήταν αυτοί που είχαν αρχίσει να σκέφτονται πώς θα ήταν η ζωή  τους εάν υπήρχαν οχήματα που θα κινούνταν με μηχανές.

Τα πρώτό χερσαία μηχανοκίνητα οχήματα δεν έμοιαζαν καθόλου με τα σημερινά αυτοκίνητα. Οι μόνες μηχανές που είχαν εφευρεθεί εκείνο τον καιρό ήταν οι ατμοκί­νητες, που βρίσκονταν σε πρώιμο στάδιο ανάπτυξης.

Το 1769 οι εργασίες και τα πειράματα του Γάλλου μηχανικού Νικολά Ζοζέφ Κινιό είχαν ως αποτέλεσμα την κατασκευή μιας ατμομηχανής μικρού μεγέθους, που μπο­ρούσε, θεωρητικά, να κινεί οδικά οχήματα. Το μοντέλο του Κινιό ενέπνευσε πολλούς ςεφευρέτες, οι οποίοι θέλησαν να το βελτιώσουν. Έως τις αρχές του 19ου αιώνα το σχέδιο της μηχανής είχε βελτιωθεί αρκετά και κινούσε ένα μικρό δίκτυο ατμοκίνητων λεωφορείων στο Παρίσι.

Εκτός από τον Κινιό, πολλοί ήταν οι εφευρέτες που επέμεναν στην ανάπτυξη οδι­κών οχημάτων. Το 1831 ο Άγγλος Γουόλτερ Χάνκοκ κατασκεύασε μια σειρά ατμο­κίνητων μηχανών που κινούνταν με ταχύτητα 32 χιλιομέτρων την ώρα, επίδοση που αποτελούσε ρεκόρ για την εποχή. Ο Χάνκοκ κατασκεύασε έναν ολόκληρο στόλο τέ­τοιων οχημάτων, που θα ανταγωνίζονταν τα ιπποκίνητα λεωφορεία, ως δημόσιο μέ­σο μεταφοράς, στους δρόμους του Λονδίνου.

Ωστόσο, η ίδια φύση της ατμοκίνησης απέκλειε τη μακροχρόνια χρήση της στις οδικές μεταφορές. Οι ατμομηχανές ήταν βαριές, ανεπαρκείς και ρuπογόνες, με αποτέλεσμα η μαζική κυκλοφορία τους στους δρόμους να είναι αδύνατη. Επιπλέον, οι ιππήλατες άμαξες είχαν την προτίμηση του κοινού και εξυπηρετούσαν μεγάλα οικο­νομικά συμφέροντα. Έως το 1836 n υπηρεσία ατμοκίνητων λεωφορείων του Χάν­κοκ είχε χρεοκοπήσει.

Σε ορισμένες πόλεις οι ατμοκίνητες άμαξες εξακολουθούσαν να κυκλοφορούν. Τη δεκαετία του 1870 στη Γλασκόβη της Σκοτίας έκαναν την εμφάνισή τους τα πρώτα ατμοκίνητα φορτηγά. Το 1892 κυκλοφορούσαν στους δρόμους του Παρισιού τα πρώτα ατμοκίνητα καμιόνια. Τα ατμοκίνητα οχήματα αποδείχθηκαν πολύ πιο χρήσιμα στην ύπαιθρο, όπου αξιο­ποιούνταν για την εκτέλεση σκληρών αγροτικών εργασιών, όπως το όργωμα των χωραφιών. Στα τέλη του 19ου αιώνα η χρήση ατμοκίνητων ελκυστήρων (τρακτέρ) και άλλων αγροτικών μηχανημάτων ήταν ευρέως διαδεδομένη στη Βρετανία.

Τα προβλήματα της ατμοκίνησης επέβαλαν επιτακτικά την ανεύρεση μιας άλλης πη­γής ενέργειας για την κατασκευή μικρών και γρήγορων αυτοκινήτων, τα οποία θα εξυ­πηρετούσαν τις ιδιωτικές μετακινήσεις. Τα τελευταία είκοσι χρόνια του 1ου αιώνα δύο σπουδαίοι μηχανικοί ολοκλήρωσαν μια περίοδο μοναδικών εφευρέσεων και έθε­σαν τις βάσεις για όλα τα σύγχρονα αυτοκίνητα. Οι Γερμανοί μηχανικοί Γκότλιπ Βίλ­χελμ Ντάιμλερ και Καρλ Φρίντριχ Μπεντς επινόησαν τους δικούς τους κινητήρες εσωτερικής καύσης.

Ο κινητήρας εσωτερικής καύσης αποτέλεσε εκπληκτική καινονομία για την εποχή του. Όμως, οι εφευρέτες του δεν περιορίστηκαν μόνο σε αυτόν, καθώς έπρεπε να σχεδιάσουν και ένα όχημα που θα αξιοποιούσε τις αυξημένες δυνατότητες που προ­σέφεραν αυτοί οι νέοι κινητήρες. Έτσι, ένας από τους σημαντικότερους προγόνους του αυτοκινήτου ήταν το μοτοποδήλατο.

Ενώ ο Ντάιμλερ επικέντρωσε όλο του το ενδιαφέρον στις μοτοσικλέτες, ο ανταγω­νιστής του, Καρλ Mπεvτς, προσπάθησε να προσαρτήσει μια μηχανή εσωτερικής καύσης σε ένα πιο σταθερό τρίκυκλο. Το πρώτο σχέδιο του Μπεντς, που ολοκληρώθηκε το1885, είναι γενικά αποδεκτό ως το πρώτο πραγματικό αυτοκίνητο. Το τρίκυκλο του Μπεντς έκανε την πρώτη του δημόσια εμφάνιση τον lούλιο του 1886 στην πόλη όπου έμενε ο εφευρέτης, το Μάνχαϊμ της Γερμανίας. Άγγιξε την ταχύτητα των 15 χιλιομέ­τρων την ώρα.

θΑΛΑΣΣIΕΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ

Από πολύ νωρίς οι άνθρωποι είχαν μάθει να φτιάχνουν απλά πλωτά μέσα προκειμέ­νου να εκμεταλλευτούν τη θάλασσα για τις μετακινήσεις τους. Μολονότι κατασκευάστηκαν προϊστορικά πλοία με διαφορετικές μεθόδους σε διάφορα μέρη του κόσμου, οι αρχαιολόγοι υποστηρίζουν ότι όλα τα σύγχρονα πλοία αποτελούν εξέλιξη τεσσάρων βασικών τύπων: της σχεδίας, της βάρκας από δέρμα­τα, της βάρκας από φλοιούς δέντρων και του σκαφτού μονόξυλου.

Πιθανότατα, πριν από πολύ καιρό οι άνθρωποι έπλεαν σε ποτάμια πάνω σε κού­τσουρα και σχεδίες. Συνέλαβαν την ιδέα για την κατασκευή της βάρκας πιθανώς βλέποντας ξύλα που επέπλεαν στη θάλασσα. Οι πρώτες σχεδίες μάλλον φτιάχτηκαν από κούτσουρα ή από καλάμια δεμένα μεταξύ τους.

Οι σχεδίες είναι τόσο απλές ως προς την κατασκευή, ώστε φτιάχνονται και χωρίς εργαλεία, και έτσι θα μπορούσαν εύκολα να κατασκευαστούν από προϊστορικούς λαούς.

Οι αρχαίοι λαοί κατόρθωσαν να φτιάξουν έναν άλλο τύπο πλωτού μέσου, καλύ­πτοvτας ένα σκελετό από ξύλο με δέρματα ζώων. Οι βάρκες αυτές από δέρμα, από τα ελαφρύτερα σκάφη που έχουν κατασκευαστεί ποτέ, πιθανώς εφευρέθηκαν από κυ­νηγετικούς λαούς, οι οποίοι με την κατασκευή αυτή αξιοποιούσαν και τα μέρη των ζώ­ων που δεν μπορούσαν να φάνε. Το καγιάκ των Εσκιμώων και το ουαλικό κόρακλ είναι παραδείγματα αυτού του είδους πλωτού μέσου.

Οι βάρκες από φλοιούς δέντρων έχουν παρόμοια δομή με τις βάρκες από δέρ­ματα, αλλά έχουν το πλεονέκτημα ότι οι φλοιοί δεν τρυπιούνται το ίδιο εύκολα με τα δέρματα. Τέλος, τα σκαφτά μονόξυλα, όπως δηλώνει το όνομά τους, φτιάχνονται σκάβο­ντας το ξύλο από τον κορμό ενός δέντρου. Τα σκαφτά μονόξυλα ήταν, από πολλές απόψεις, ανώτερα από όλες τις πρώιμες βάρκες.

Οι αρχαίοι λαοί της Μεσογείου ήταν αυτοί που ανακάλυψαν πρώτοι τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσαν να ταξιδέψουν μακρύτερα και γρηγορότερα, κατασκευάζο­ντας γερά και ποντοπόρα σκάφη.

Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι πραγματοποίησαν την πρώτη σημαντική πρόοδο στη ναυ­πηγικη, όταν γύρω στο 3000 π.Χ. εφοδίασαν τα πλεούμενά τους με πανιά (ιστία). Τα πλοία αυτά διέθεταν, επίσης, κουπιά για την κίνηση και την πλοήγησή τους.

Τα πλοία αυτά των Αιγυπτίων, αν και ιδανικά για πλεύση στο Νείλο, ήταν εντελώς ακατάλληλα για να πραγματοποιήσουν ταξίδια στη Μεσόγειο. Οι Μινωίτες, όμως, κατασκεύασαν ποντοπόρα (για ταξίδια στην ανοικτή θάλασσα) πλοία γύρω στο 2500 π.Χ. Οι Μυκηναίοι καινοτόμησαν στα βασικά ιστιοφόρα χίλια χρόνια αργότε­ρα. Ωστόσο, οι Φοίνικες, οι οποίοι ζούσαν σε μια περιοχή που τώρα αποτελεί τμήμα του Λιβάνου, ήταν αυτοί που πραγματοποίησαν τα πρώτα μεγάλα ταξίδια σε ωκεα­νούς πέρα από τη Μεσόγειο γύρω στο 1000 π.Χ. Οι φοίνικες ταξίδεψαν μέχρι τη Βρετανία και νό­τια μέχρι την Αφρική με τα μεγάλα εμπο­ρικά τους πλοία.

Οι αρχαίοι Έλληνες σημείωσαν πε­ραιτέρω πρόοδο στη ναυπηγική, και είναι γνωστά τα φοβερά πολεμικά πλοία που είχαν κατασκευάσει εκείνη την εποχή. Μολονό­τι βελτίωσαν σημαντικά το σχέδιο των ιστίων, οι Έλληνες χρησιμοποιούσαν στα πολεμικά πλοία σειρές από κουπιά για να δίνουν επιπλέον ταχύτητα και ισχύ.

Μετά τους Έλληνες, στη Μεσόγειο κυριάρχησαν οι Ρωμαίοι, οι οποίοι ανέπτυξαν το μεγαλύτερο στόλο των αρχαίων χρόνων. Με τις γαλέρες κατέκτησαν νέα εδάφη και με τεράστια φορτηγά πλοία τροφοδοτούσαν την επεκτεινόμενη αυτοκρατορία τους, που διήρκεσε από το 27 π.Χ. έως το 395 μ.Χ.

Έξω από τη Μεσόγειο, προς το τέλος της πρώτης χιλιετίας μετά τη γέννηση του Χρι­στού, οι Βίκινγκς, πολεμοχαρής λαός από τη Σκανδιναβία, έπλεαν στις θάλασσες της βόρειας Ευρώπης με τα ντρακάρ, τα γρήγορα πολεμικά τους πλοία, και τα κνορ, τα φορτηγά πλοία τους. Αν και, όπως είδαμε, τα πρώτα πανιά χρησιμοποιήθηκαν στα αρχαία χρόνια, τα κουπιά εξακολουθούσαν να αποτελούν περισσότερο αξιόπιστη μέθοδο κίνησης των πλοίων και τα χρησιμοποιούσαν ευρύτατα μέχρι το τέλος του Μεσαίωνα (περίπου το 1500 μ.Χ.). Επειδή, όμως, οι πολλοί κωπηλάτες καταλάμβαναν πολύ χώρο και απαι­τούσαν πολλή τροφή, περιορίζοντας έτσι το πόσο μακριά μπορούσε να ταξιδέψει το πλοίο και το πόσο φορτίο μπορούσε να μεταφέρει, τα ιστιοφόρα σταδιακά κυριάρχη­σαν μέχρι το τέλος του 1 80υ αιώνα.

Τα ιστιοφόρα πλοία επικράτησαν μέχρι την εποχή που εμφανίστηκαν τα μηχανοκί­νητα πλοία. Το 1783 ο Γάλλος ευγενής μαρκήσιος Ντ' Αμπάν δοκίμασε ένα ατμοκί­νητο πλοίο, το Πυροσκάφος, στο γαλλικό ποταμό Σον. Τρία χρόνια αργότερα ο Αμερι­κανός εφευρέτης Τζον Φιτς κατασκεύασε το πρώτο αμερικανικό ατμόπλοιο, μήκους 14 μέτρων, το οποίο και καθέλκυσε στον ποταμό Ντέλαγουερ το 1787. Το πρώτο επι­τυχημένο ατμόπλοιο, όμως, θεωρείται το Κλερμόν, το οποίο ναυπήγησε ο ΑμερικανόςΡόμπερτ Φούλτον το 1 807.

Το πρώτο μεγάλο πλοίο από μέταλλο το οποίο πραγματοποίησε υπερατλαντικό ταξίδι ήταν το Μεγάλn Βρετανία, το οποίο διέσχισε με επιτυχία τον Ατλαντικό ωκεανό το 1845. Διέθετε, εκτός από πανιά, και την πρώτη προπέλα πλοίου.

Τα ατμοκίνητα πλοία επικράτησαν τελικά ολοκληρωτικά έναντι των ιστιοφόρων το 190 αιώνα.

Η χρήση των μηχανών ντίζελ επεκτείνεται κατά τη δεκαετία του 1930. Καθώς το παγκόσμιο εμπόριο απαιτεί όλο και μεγαλύτερα πλοία, μετά το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο αρχίζουν να ναυπηγούνται πλοία για συγκεκριμένα φορτία, όπως είναι τα τάνκερ για τη μεταφορά πετρελαίου ή τα αεροπλανοφόρα για τη μεταφορά αεροσκαφών.

ΑΕΡΟΠΟΡΙΚΕΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ

Η πτήση είχε πάντοτε ξεχωριστή θέση στη φαντασία μας, όπως φαίνεται από το μύ­θο του Δαίδαλου και του Ίκαρου ή από τα μυθικά μαγικά χαλιά της Περσίας.

Λέγεται ότι το 400 π.Χ. περίπου ο αρχαίος Έλληνας μαθηματικός Αρχύτας  κατα­σκεύασε ένα ομοίωμα πουλιού που πετούσε με κινητήρια δύναμη τον ατμό.

Ο πρώτος άνθρωπος που δοκίμασε να πετάξει ήταν μάλλον ο Ισπανός Αρμέν Φίρμαν, ο οποίος το 852 μ.Χ., φορώντας ένα μανδύα σε σχήμα φτερών, πήδηξε από έναν πύργο στην πόλη της Κόρδοβας, κουνώντας τα χέρια του σαν φτερά. Η προσπάθειά του αυτή να πετάξει ευτυχώς δεν του στοίχισε τη ζωή. Είκοσι πέντε χρό­νια αργότερα, στην ίδια πόλη, ο εφευρέτης Αμπάς Ιμπν Φίρνας κατασκεύασε μια ιπτάμενη μηχανή, με την οποία κατάφερε να πετάξει, εμπνέοντας με την προσπάθειά του αυτή τους μελλοντικούς αεροπόρους.

Οι πρώτοι άνθρωποι που ταξίδεψαν στον αέρα το πραγματοποίησαν μ' ένα αερό­στατο θερμού αέρα το 1783. Δύο αδέλ­φια από τη Γαλλία, ο Ζοζέφ Μισέλ και οΖακ Eτιέν Μονγκολφιέ, κατασκεύασαν ένα τεράστιο αερόστατο, το οποίο μετέ­φερε το μαρκήσιο του Αρλάντ σ' ένα τα­ξίδι πάνω από το Παρίσι που διήρκεσε 23 λεπτά αφού διένυσαν απόσταση 9 χιλιομέτρων.

Το πρώτο πρακτικά αξιοποιήσιμο αεροπλάνο, το Flyer Ι, κατασκευάστηκε το 1903 από τους αδελφούς Ράιτ. Η πρώτη του πτήση, με πιλότο τον Όρβιλ Ράιτ, είχε διάρκεια 1 2 δευτερόλεπτα. Δύο χρό­νια αργότερα οι αδελφοί Ράιτ κατασκεύασαν ένα αεροπλάνο που μπορούσε να πετάξει σε απόσταση 40 χιλιομέτρων περίπου.

Από την πρώτη αυτή πτήση των αδελφών Ράιτ, οι αεροπορικές μεταφορές εξελί­χθηκαν με ραγδαίους ρυθμούς. Το  1910 ο Αμερικανός αεροπόρος Γκλεν Κέρτις πέ­ταξε πάνω από το Όλμπανι της Νέας Υόρκης. Το 1911 ένας άλλος Αμερικανός, ο Kαλ­μπρέιθ Πέρι Ρότζερς, διέσχισε αεροπορικώς τις ΗΠΑ. Την ίδια χρονιά δύο Βρετανοί αεροπόροι, ο Τζον Άλκοκ και ο Άρθουρ Μπράουν, πραγματοποίησαν υπερατλαντι­κή πτήση, όταν πέταξαν για 16,5 ώρες από τη Νέα Γη του Καναδά στην Ιρλανδία. Το1919 πραγματοποιήθηκαν οι πρώτες αεροπορικές μεταφορές μεταξύ Λονδίνου, Πα­ρισιού, Άμστερνταμ και Βρυξελλών.

Τα πρώτα αυτά αεροπλάνα ήταν ελικοφόρα. Το 1939 πετά στη Γερμανία το πρώτο αεριωθούμενο αεροσκάφος, το Heinkel He-178. Το 1947 ο Αμερικανός Τσαρλς Γί­γκερ σπάει το φράγμα του ήχου με το πυραυλοκίνητο αεροσκάφος Bell Χ-1 . Το αε­ριωθούμενο Boeing 707 μεταφέρει τους πρώτους επιβάτες στο δρομολόγιο Νέα Υόρ­κη-Λος Άντζελες το 1958.

Το Concorde ήταν το γνωστότερο υπερηχητικό αεροσκάφος του κόσμου για 30 χρόνια σχεδόν. Έκανε την παρθενική του εμφάνιση το 1967, αλλά δεν απογειώθηκε δοκιμαστικά παρά το 1969, όταν η τότε Σοβιετική Ένωση είχε ήδη κάνει πτήσεις με το ανταγωνιστικό αεροπλάνο Tupolev Tu-144. Το 1976 το Concorde πραγματοποιεί την πρώτη του πτήση με επιβάτες, σπάζοντας το φράγμα του ήχου, κάτι που συνέβη πρώτη φορά από επιβατικό αεροπλάνο. Έπειτα από ένα τραγικό ατύχημα, τον lούλιο του 2000, και λόγω του τεράστιου κόστους κατασκευής και συντήρησης, του υπερβολι­κού θορύβου αλλά και των υψηλών τιμών των εισιτηρίων τα Concorde σταμάτησαν οριστικά τις πτήσεις τους το 2003.

Σημερα, οι κατασκευαστές σχεδιάζουν αεροπλάνα τα οποία θα μπορούν να μετα­φέρουν πολλούς επιβάτες, παρέχοντάς τους πολλές ανέσεις, κάτι που δεν συνέβαινε με το Concorde.

                                   ΣΗΜΕΡΑ

  

Στις μέρες μας η χρήση των τροχών θεωρείται δεδομένη. Χάρη στους κινητήρες καύσης, τα αυτοκίνητα και τα λεωφορεία καλύπτουν μεγάλες αποστάσεις, καθιστώ­ντας τις σύγχρονες μετακινήσεις γρήγορες και άνετες.

Δεν ηταν, βέβαια, οι μετακινήσεις τόσο απλές στην ιστορία του ανθρώπου. Η ανάγκη του, όμως, για επικοινωνία με μακρινούς οικισμούς, καθώς και για ανταλ­λαγή προϊόντων (εμπόριο) γρήγορα τον οδήγησαν στην αναζήτηση αποτελεσματι­κών τρόπων μετακίνησης και μεταφοράς αγαθών σε μεγάλες αποστάσεις.

Η συνεχής εξάπλωση των οικισμών και η ραγδαία αύξηση του πληθυσμού έφε­ραν την ανάγκη για αξιόπιστα, γρήγορα και αποτελεσματικά μέσα που θα μπορού­σαν να μεταφέρουν ανθρώπους και εμπορεύματα πολύ γρήγορα σε μεγάλες απο­στάσεις. Οι εξελίξεις στις μεταφορές, με τη σειρά τους, δημιουργούσαν άνθηση του εμπορίου και επέτρεπαν στους ανθρώπους να μετακινηθούν μακρύτερα και να δημι­ουργήσουν νέους, πιο απομακρυσμένους οικισμούς. Η πρόοδος αυτή ζητούσε πε­ραιτέρω ανάπτυξη των μέσων μεταφοράς, καλύτερο συγκοινωνιακό δίκτυο κ.ά.Οι εξελίξεις στα μέσα μεταφοράς άλλαξαν δραστικά τον κόσμο μας και τον τρό­πο που ζούμε. Σήμερα οι άνθρωποι έχουν την ευκαιρία να ταξιδεύουν όπου επιθυ­μούν και να συναναστρέφονται με άλλους λαούς, αποκτώντας έτσι νέες πολιτιστικές εμπειρίες και γνώσεις.Από την άλλη, οι εύκολες μετακινήσεις και η ανάμειξη των διαφορετικών πολιτισμώνοδηγούν σε σταδιακό εκφυλισμό των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του κάθε λαού.Οι άνθρωποι μπορούν, σήμερα, να ζουν σχετικά μακριά από την εργασία τους,κάτι που, αρκετές φορές, τους εξασφαλίζει καλύτερες συνθήκες διαβίωσης.Τα υπερσύγχρονα μέσα μεταφοράς έχουν μετατρέψει τον κόσμο σ' ένα παγκό­σμιο χωριό. Πολλοί άνθρωποι έχουν πια τη δυνατότητα να ταξιδέψουν και να εργα­στούν σε μια άλλη χώρα, χωρίς όμως να χάσουν εντελώς την επαφή τους με την πα­τρίδα τους και τους δικούς τους ανθρώπους. Όχι πολλές δεκαετίες πριν οι άνθρω­ποι, για λόγους οικονομικούς κυρίως, αναγκάζονταν να μεταναστεύσουν και να εργαστούν σε μέρη μακριά από την πατρίδα τους. Πολλές ελληνικές οικογένειες, που μέλη τους μετανάστευσαν στην Αμερική ή την Αυστραλία, δεν είχαν την οικονο­μική δυνατότητα να ταξιδεύουν, με αποτέλεσμα να μη συναντιούνται και να οδηγη­θούν σταδιακά στην αποξένωση. Σήμερα, οι προσιτές τιμές των αεροπορικών ει­σιτηρίων επιτρέπουν στους ανθρώπους να ταξιδεύουν και να διατηρούν τους οικο­γενειακούς και συγγενικούς τους δεσμούς.

Η ευκολία αυτή των μετακινήσεων δεν αφορά, δυστυχώς, όλους τους κατοίκους του πλανήτη μας. Υπάρχουν χώρες και κοινωνικές ομάδες που δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν τα χρήματα που απαιτούνται ακόμα και για μια απλή μετακίνηση. Με τον τρόπο αυτό αυξάνονται οι κοινωνικές αντιθέσεις.

Η ανάπτυξη των μέσων μεταφοράς δίνει τεράστια ώθηση στο εμπόριο. Έχουμε πλέον εύκολη πρόσβαση σε προϊόντα απ' όλο τον κόσμο, γεγονός που μειώνει τις τι­μές των προϊόντων αυτών. Η τεράστια προσφορά μεταφορικών μέσων, επίσης, μας επιτρέπει να αγοράζουμε οχήματα και εισιτήρια σε προσιτές τιμές.

Από την άλλη, όμως, η ραγδαία ανάπτυξη των μέσων μεταφοράς έχει προκαλέσει τεράστιες ζημιές στο περιβάλλον και την καθημερινότητά μας. Υπάρχουν πλέον τόσα πολλά οχήματα στους δρόμους, ώστε το κυκλοφοριακό πρόβλημα είναι τεράστιο, ειδικά στις μεγάλες πόλεις. Επιπλέον, τα αέρια των εξατμίσεων προκαλούν ρύπανση που απειλεί την υγεία μας και το περιβάλλον. Ιδιαίτερα οι αεροπορικές πτήσεις επιβα­ρύνουν τόσο πολύ το περιβάλλον, ώστε πολλοί άνθρωποι με ιδιαίτερα ανεπτυγμένη οικολογική συνείδηση αποφεύγουν τα αεροπορικά ταξίδια, σε μια προσπάθεια, όταν αυτή η συμπεριφορά γίνει μαζική, να μειωθούν οι πτήσεις και, κατά συνέπεια, οι βλα­βερές επιδράσεις τους στην ατμόσφαιρα του πλανήτη. Τεράστια οικολογική καταστροφή προκαλούν, επίσης, τα μεγάλα πλοία, ιδιαίτε­ρα τα τάνκερ, που μεταφέρουν πετρέλαιο. Τελευταία έχουμε γίνει μάρτυρες πολλών τραγικών θαλάσσιων ατυχημάτων, κατά τα οποία μεγάλες ποσότητες υγρού καυσίμου χύνονται στη θάλασσα, προκαλώντας συχνά ανεπανόρθωτες ζημιές στο περιβάλλον, αλλά και στην οικονομία των κοντινών παραθαλάσσιων οικισμών.